İyi Huylu Prostat Büyümesi Nedir?
İyi huylu prostat büyümesi, diğer adıyla benign prostat hiperplazisi (BPH), yaşla birlikte prostatın kanser olmayan büyümesidir. Prostat büyümesi; idrar akımında zayıflama, idrar yapma güçlüğü, sık idrara çıkma, gece idrara kalkma, idrar yaparken yanma ve idrarı tam boşaltamama hissi gibi alt üriner sistem belirtilerine yol açabilir. Belirtilerin ve şikayetlerin şiddeti yalnızca prostat büyümesi derecesine değil, idrar kesesi ve idrar kanalının tepkisine de bağlıdır. Tanı, şikâyetlerin ve kişisel risklerin değerlendirildiği ürolojik muayene ile gerekli kan, idrar, işeme testi ve görüntüleme incelemelerinin birlikte yorumlanmasıyla konulur. Tedavi; belirtilerin şiddeti, yaşam kalitesine etkisi ve muayene bulgularına göre yaşam tarzı düzenlemeleri, izlem, ilaç tedavisi veya gerektiğinde uygun girişimsel/cerrahî yöntemleri içerebilir.
İyi Huylu Prostat Büyümesi Neden Olur? Risk Faktörleri Nelerdir?
Gelişen tıbbi çalışmalara rağmen iyi huylu prostat büyümesi nedenleri tek bir kesin nedene bağlanamamaktadır. Büyümenin temelinde birden fazla biyolojik ve çevresel faktörün etkileşimi yatar. Hastalığın gelişimindeki iki en temel unsur yaş ve ilerleyen yıllarla birlikte vücutta meydana gelen hormonal değişikliklerdir.
Bununla birlikte, genetik ve genel sağlık durumu da süreçte rol oynayabilir:
En önemli etken yaşlanmadır. Erkekler yaşlandıkça prostat dokusunun hormonlara verdiği yanıt değişebilir. Yaşlandıkça testosterone ve östrojen seviyelerindeki dengelerin değişmesi, prostat hücrelerinin çoğalmasını tetikleyen başlıca mekanizma olarak kabul edilir. Ancak yalnızca hormon düzeyine bakılarak BPH gelişip gelişmeyeceği öngörülemez.
- Aile Öyküsü: Ailede erken yaşta veya belirgin iyi huylu prostat büyümesi bulunması, genetik yatkınlığı düşündürebilir. Aile öyküsü olan her erkekte BPH gelişmez; aile öyküsü bulunmayanlarda da görülebilir. Ailesel yatkınlık önemli bir risk faktörü olarak kabul edilmektedir.
- Metabolik Sağlık Durumu: Kesin bir sebep-sonuç ilişkisi olarak sunulmamakla birlikte; metabolik sendrom, obezite, diyabet (şeker hastalığı), insülin direnci ve düşük fiziksel aktivite gibi durumların prostat dokusundaki büyüme süreçlerini etkileyebildiği düşünülmektedir.
- Yaşam Tarzı: Hareketsiz yaşam ve beslenme alışkanlıkları genel ürolojik sağlığı dolaylı olarak etkileyen diğer prostat büyümesi risk faktörleri arasında sayılır, özellikleri genel metabolik sağlık üzerinden riski veya belirtilerin şiddetini etkileyebilir.
Prostat büyümesi risk faktörleri bulunan herkes idrar yakınması yaşamaz. Prostatın büyüklüğü ile belirtilerin şiddeti de her zaman paralel değildir; mesane işlevi ve mesane çıkışındaki direnç de önem taşır. Bu nedenle yakınmalar kişiye özel ürolojik değerlendirmeyle ele alınmalıdır.